Chưa đầy 5 năm tới, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dư thừa đàn ông trong độ tuổi kết hôn, đặc biệt với nhóm sinh từ năm 1990 đến 2009.
Theo Báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024–2074 do Cục Thống kê chủ trì biên soạn với sự hỗ trợ kỹ thuật của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), tình trạng mất cfân bằng giới tính khi sinh kéo dài từ đầu những năm 2000 đang để lại những hệ lụy rõ rệt đối với cấu trúc dân số hiện nay và trong nhiều thập kỷ tới.
Báo cáo được xây dựng dựa trên xu hướng sinh hiện tại, biến động mức sinh trong quá khứ và phương pháp dự báo dân số của Liên Hợp Quốc. Theo kịch bản trung bình, tổng tỷ suất sinh (TFR) của Việt Nam đến năm 2074 đạt khoảng 1,85 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế.
Trong khi đó, tỷ số giới tính chung của dân số được dự báo duy trì tương đối cân bằng trong ngắn hạn, với 99,8 nam trên 100 nữ vào năm 2029.
Tuy nhiên, bức tranh trở nên đáng chú ý hơn khi xét riêng nhóm dân số trong độ tuổi kết hôn (20–39 tuổi). Điều tra Dân số và Nhà ở giữa kỳ năm 2024 cho thấy số đàn ông trong độ tuổi này đã nhiều hơn phụ nữ cùng nhóm tuổi khoảng 415.200 người.
Theo kịch bản dân số trung bình, đến năm 2029, cứ 100 nam giới trong độ tuổi kết hôn thì có hơn 3 người rơi vào tình trạng “ế” do thiếu phụ nữ trong cùng nhóm tuổi – một hệ quả trực tiếp của mất cân bằng giới tính khi sinh trong giai đoạn 2005–2015.
Tình trạng này được dự báo tiếp tục gia tăng trong những năm sau đó. Đến năm 2034, số nam giới trong độ tuổi kết hôn dự kiến nhiều hơn nữ giới cùng nhóm tuổi khoảng 711.700 người, tương đương gần 5% dân số nam từ 20 đến 39 tuổi. Cao điểm thiếu hụt phụ nữ trong độ tuổi kết hôn được dự báo rơi vào năm 2049, khi Việt Nam có thể thiếu khoảng 1,3 triệu phụ nữ trong nhóm tuổi này, tương ứng với gần 9% nam giới không có đủ “đối ứng” về mặt nhân khẩu học.
Các chuyên gia cho biết, dù sau năm 2034 tỷ số giới tính khi sinh được giả định dần trở lại mức cân bằng, hệ lụy của giai đoạn mất cân bằng trước đó vẫn sẽ kéo dài đến tận năm 2074. Khi đó, số nam giới trong độ tuổi kết hôn vẫn dự kiến nhiều hơn phụ nữ cùng độ tuổi khoảng 829.000 người.
Từ góc độ xã hội, sự dư thừa nam giới còn có thể mang đến những thay đổi sâu sắc trong đời sống và tâm lý của đàn ông trong độ tuổi trưởng thành. Áp lực cạnh tranh trong hôn nhân, kỳ vọng về ổn định tài chính, nhà ở và sự nghiệp có thể gia tăng, đặc biệt với nhóm nam giới thu nhập trung bình hoặc thấp ở đô thị và khu công nghiệp.
Trong bối cảnh kết hôn không còn là “mặc định” của tuổi trưởng thành, một bộ phận đàn ông có thể rơi vào trạng thái độc thân kéo dài một cách bị động hoặc không mong muốn.
Bên cạnh đó, báo cáo cũng cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt phụ nữ trong độ tuổi kết hôn có thể làm gia tăng tính dễ tổn thương của phụ nữ trong xã hội, trong bối cảnh nhu cầu tìm kiếm bạn đời của nam giới tăng cao. Những nguy cơ về bạo lực, bóc lột và buôn bán người đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt trong hoạch định chính sách dân số, giới và an sinh xã hội trong giai đoạn tới.
Theo VOH
